|
CP (SEREBRAL PALSİ)
Cerebral Palsi (Beyin Felci), beyin veya beyinciğin doğum öncesi, doğum veya doğum sonrası zarar görmesi sonucu oluşan adelelerde kuvvet azlığı, istemsiz hareketler, motor gelişmede geriliktir. Beyindeki zedelenme ilerleyici değildir ancak çocuğun yürüme, denge kurma ve el hareketlerindeki güçlük zamanla artabilir. SP’li çocuklarda görülen sorunlar beyin hasarının oluştuğu yere ve hasarın genişliğine bağlıdır. Zeka genellikle normaldir.
Nedenleri:
Doğum öncesi nedenler:
a) Annenin geçirdiği mikrobik hastalıklar. (Kızamıkçık gibi)
b) Kan uyuşmazlığı (Annenin Rh grubu (-), babanın (+) olursa kan uyuşmazlığı oluşur.)
c) Annenin özellikle ilk 3 ayda çektirdiği röntgen, kullanılan ilaçlar ve geçirdiği kanamalar.
d) Annenin aşırı alkol, sigara kullanımı, iyi beslenmemesi.
e) Annenin çok genç yada yaşlı olması.
f) 37 haftadan az ya da 42 haftadan uzun gebelik.
g) Akrabalık evlilikleri, genetik bozukluklar.
Doğum sırasındaki nedenler:
a) Yavaş, uzun süreli ya da çok hızlı doğum.
b) Erken doğum sonucu beynin oksijensiz kalması.
c) Müdahaleli doğum, ikiz, üçüz gibi çoğul doğumlar.
d) Kötü doğum şartları ve makat gelişi gibi normal dışı doğumlar.
Doğum sonrası ya da yaşamının ilk yıllarındaki nedenler:
a) Ateşli hastalıklar (menenjit vs.)
b) Baş bölgesine gelen darbeler.
c) Geçirilen havaleler.
d) Zehirli maddelerle zehirlenme.
e) Ağır sarılık.
Formları: Serebral palsinin 4 ayrı klinik formu vardır:
- Spastik: Kaslarda katılık/aşırı kasılma görülür. Vücutta katılık ve hareket etmede güçlük vardır. Hasta elindeki nesneleri kavramakta, bırakmakta veya yürümede zorluk çekebilir. Kendi içinde
- Ataksik: Kaslarda güçsüzlük yanı sıra vücutta dengesizlik vardır. Özellikle yürürken ortaya çıkan dengesizlik, koordinasyon (eşgüdüm) bozukluğu görülebilir. El becerileri zayıftır.
- Atetoid: Kaslarda güçsüzlük ve gerginlik arasında dalgalanmalar bulunur. Hastanın istemsiz baş, gövde ve kol-bacak hareketleri vardır.
- Karma: Yukarıdaki klinik formların birlikte görüldüğü şekildir.
- Hipotonik: Kas zayıf ve gerginliği az kas anlamına gelir. Kasta normal gevşekliğin ötesinde bir gevşeklik vardır. Eklemlerinde de gevşeklik görülür. Bu nedenle çıkık oluşma riski yüksektir. CP’nin ender görülen bir tipidir
-Serebral palside hastalık; etkilenen vücut bölümlerine göre de; hemiplejik, diplejik, quadriplejik(tetraplejik) şeklinde isimlendirilir
CP ile Birlikte Görülen Rahatsızlıklar:
Mental(zihinsel) bozukluklar: İki şekilde olur.
1. Mental bölgelerin direkt etkilenmesi olmadan :
Çocuklar normal zihinsel gelişimlerini fiziksel hareketlikleriyle tamamlarlar . CP li çocuklarda fiziksel hareketlilik daha az olduğu için normal zihinsel gelişimlerini diğer çocuklara göre daha geç tamamlama yada zihinsel gelişim geriliği oluşma riski vardır.
2. Mental merkezlerin direkt etkilenmesi ile:
Bu çocuklarda motor merkezler etkilenirken ayrıca beyinde mental yani zihinsel aktiviteleri yöneten merkezde de lezyon ( hasar) oluşmuştur. Bu nedenle yaşıtlarını geriden takip etme ya da zihinsel gelişim geriliği oluşur.
Görme bozuklukları: İki şekilde olur.
- Görme merkezinin etkilenmesi sonucu görme kaybının olmasıdır.
- Görme merkezi etkilenmemiştir ancak göz kaslarında ki zayıflık ya da spastisite artışı ile gözlerde kayma ve şaşılık olur.
İşitme bozuklukları: İşitme merkezinin etkilenmesi ile işitme kaybı olur.
Konuşma bozuklukları: Dört şekilde olur.
- Konuşma merkezinin direkt olarak etkilenmesi ile konuşma problemleri olur
- Konuşmanın gerçekleşmesi için gerekli zihinsel yeterliliğin herhangi bir neden ile olmayışı nedeni ile konuşma problemleri olabilir.
- Konuşmayı sağlayan dil, dudak vb. kasların zafiyeti , bu kaslarda spastisite artışı ya da istemsiz hareketlerin olması nedeni ile konuşma problemleri olabilir.
- İşitme azlığı ya da yokluğu nedeni ile oluşan konuşma problemleri dir.
Nöbetler(epilepsi): Çocukların hepsinde görülmemekle birlikte, her yaşta nöbet başlayabilir. Bu nöbetlerin kontrol edilebilmesi oldukça önemlidir çünkü kontrol edilemeyen nöbetler beyine daha çok zarar verebilir ve öğrenme güçlüğü yapabilir.
Bu nöbetler ilaçla kontrol altına alınabilir. Bu nedenle nöbetleri olan bir çocuğu mutlaka bir çocuk nöroloğunun görmesi gereklidir. Kullanılan ilaçlarla ilgili bilinmesi gereken en önemli konulardan birisi bu ilaçların kesinlikle çok düzenli kullanılması gerektiği ve her hangi bir başka ilaçta kullanılacakken doktoruna danışılması gerektiğidir. Aksi taktirde fayda yerine zarar verebiliriz.
Nöbetleri hafif ve şiddetli olmak üzere 2 ye ayırabiliriz.
- Hafif nöbetler: Çocuk gözünü kırpmadan her hangi bir noktaya bakar ve onun dikkatini çekemeye biliriz. Dudakların ve ya ellerin tekrarlı hareketleri gibi hareketler de olabilir.
- Şiddetli nöbetler: Çocuk oturuyorsa ya da ayakta duruyorsa düşebilir. Bilinç kaybı, kol ve bacaklarda kuvvetli, kontrol edilemeyen , sarsıntılı hareketler olabilir. Ağızdan salya gelebilir ve gözler yukarı doğru çevrilebilir.
Davranış problemleri: CP çocuğun kişilik gelişimini ve davranışlarını etkileyebilir çünkü hareket ve iletişim güçlüğüne sahiptir. Bir hata yaptığında daha kolay hayal kırıklığına uğrayabilir ve ya kızabilir. Hemen vazgeçebilir ve ya denemez. Daima sabırlı ve cesaretlendirici olmak gerekir. Zaman zaman da ailelerin yanlış tutumları nedeni ile aşırı inatçı ve bağımlılık düzeyinde aile fertlerinden birine bağlı olabilir. Uygun davranış şekilleri ile ve sabırlı olarak bu problemlerin üstesinden gelinebilir
.
CP nasıl erken teşhis edilebilir?
CP’li vakalarda fizik tedavi ve rehabilitasyonun başarısı için erken teşhis çok önemlidir. Aileler bebeğin gelişiminde en ufak bir gecikme ya da sapma gördüğünde, ya da aşağıdaki belirtileri gözledikleri durumda derhal doktora başvurmalıdırlar.
CP’nin habercisi olabilecek erken belirtiler:
-1 aylık bebekte;
Sürekli ağlama
Emme bozukluğu
Israrlı ve sürekli kusma
Çevresinden gelen uyarılara cevap vermeme
Havale (Konvülzyon)
-2 aylık bebekte (yukarıdakilere ek olarak);
Bulunması gereken reflekslerin kaybı
Kaslarda aşırı sertlik ya da gevşeklik
-3 aylık bebekte;
Gözde kayma, titreme
Bebeğin sırtüstü, baş ve topuklar üzerinde yay gibi sert bir şekilde durması
Bebeğin gülmemesi, annenin yüzüne bakmaması
-4 aylık bebekte;
Baş kontrolünün olmaması
Gözde odaklaşmanın sağlanamaması
Elin ya da ellerin beş parmak içte kalacak şekilde yumruk halinde tutulması
Kaybolması gereken reflekslerin devam etmesi
-8 aylık bebekte;
Dönme ve oturma aktivitelerinin olmaması
El-göz koordinasyonunun yokluğu
Tekme atarken iki bacağın da itilmesi
Bebeğin bacaklarını uzatarak oturduğu pozisyonda vücudunun öne eğilmesi, bacakların birbiri üzerine binmesi
-10 aylık bebekte;
Emeklemenin olmaması ya da her iki ayağın birden çekilerek, sıçrar tarzda emekleme
Ayağa kalkmada zorluk
İsmi ile çağrılınca tepki vermemesi
Ağızdan salya akması
Verilen yiyeceği ağzına almaması ya da ağzına götürememesi
-1 yaşındaki bebekte;
Tutunarak yürüyememesi
Parmak ucuna basarak yürüme
CP ( Serebral Palsi) Tedavisi:
Serebral palside tedavi bir ekip işidir. Bu ekipte;
Tedavide esas alınan noktalar:
-İlaç tedavisi
-Fizyoterapi
-Ortez-protez -yardımcı cihaz kullanımı
-Cerrahi tedavi
-Konuşma-işitme terapisi
-Özel eğitim
Fizyoterapi de amaç doğru hareketin öğretilmesidir, yani çocuğun normal hareketi algılamasını sağlamak, gövdesini hissetmesini öğretmek, hareketliliğini sağlamasına ve sosyal ilişkileri, çevreyi öğrenmesine yardım etmektir. Çocuğun gün içinde düzgün duruşu sağlanabilirse normal hareket gelişiminin olabilmesi için gerekli uyarı elde edilmiş olur. Fizyoterapiye riskli bebeklerde, yani anne karnında, doğum sırasında veya sonrasında sorunu olan bebeklerde, yenidoğan döneminde başlanmalıdır. Tedaviye erken başlamanın istenmeyen kasılmaları önlemede, bebeğin doğru duruş şekillerini öğrenmesinde, kendi vücudunu hissetmesinde, ileride gelişebilecek eklem sertliklerini (kontraktürleri) önlemede ve normale yakın hareket özelliklerini kazanmasında yararı vardır
Serebral Palsi'li Çocukların Ailelerinin Dikkat Etmesi Gerekenler
1-Serebral palsi hakkında bilgi edinin.bu konuda yazılanları okuyun, derneklere üye olun,sizin gibi çoçukları olan ailelerle dialog kurun.
2-Çoçuğunuzu başka çoçuklarla kıyaslamayın, onu olduğu gibi kabul edin.
3-Kendi gereksinimlerinizi ihmal etmeyin, siz güçlü olursanız çoçuğunuza daha çok yardımcı olabilirsiniz.
4-Fizyoterapistinizin evde yapılmasını önerdiği egzersizleri öğrenin ve kesinlikle ihmal etmeyin.
5-Çoçuğunuzun fiziksel bakımdan gelişmesi için, çoçuğun yapabildiği günlük aktivitelerinde ona yardım etmeyin
6-Çok korumacı olmayın, çoçuğunuzu hareket etmeye yönlendirin. yaşına uygun şekilde gelişebilmesi için ona zaman tanıyın, sorumluluk verin.
7-Egzersiz, oyun ve okul saatlerini dengeleyin.tedavilerin sizin ve çoçuğunuzun hayatını aksatmasına izin vermeyin.
8-Çoçuğunuzun eğitimini sürdürebilmesi için uğraşın.
9-Toplumdan ve sağlık kurumlarından ne istediğinizi bilin ve bunu açıkça dile getirin. sesinizi duyurun. isteklerinizi anlatın. toplumun bu konudaki duyarlılığı ancak sizin çabalarınız ile artacaktır.
Daha detaylı bilgi için burdan benimle iletişime geçebilirsiniz.
| 
